DOĞRU AYAKKABI NASIL SEÇİLİR

Her kişinin ayak yapısı birbirinden farklıdır. Günlük aktivitelerimizde vücut ağırlığımızı taşıyan ayaklarımız spor gibi yüksek aktivitelerde vücut ağırlığımızın 3-4 katı kadar bir yüke karşı koyarlar. Ayaklarımızın sağlığı için ayakkabı seçimi çok önemlidir. Ayakkabı seçiminin günlük ayakkabı ve spor ayakkabısı seçimi olarak değerlendirilmelidir. Günlük hayatımızda yanlış ayakkabı seçimi ayak sağlığımızı kötü yönde etkileyip ağrılı ve konforsuz ayaklara neden olmakla beraber ayak tabanında nasırlaşmalar, başparmak ekleminin eğilmesi (halluks valgus deformitesi) ve ayak eklemlerinde kireçlenmelere neden olabilir. Bunun yanında, spor yaparken seçeceğimiz yanlış ayakkabı spor yaralanmalarına neden olabilir.

 

Günlük hayatımızda ayakkabı seçerken nelere dikkat etmek gerekir?

Ayakkabı seçiminde en önemli noktalardan birinin topuk yüksekliğidir. Yüksek topuklu ayakkabılar kadar, tabanı düz olanlar da ayak sağlığını tehdit eder. İdeal topuk yüksekliğinin 3-4 cm kadar olması gerekir. Özellikle kadınlarda moda olan babet ve yüksek topuklu ayakkabıların kullanımının artması ile ayak problemleri daha sık görülmektedir. Yüksek topuklu ayakkabılar, ağırlığın daha fazla ayak tarafından taşınmasına neden olurken babet gibi alçak topuklu ve topuksuz ayakkabılar yükü topuğa kaydırarak burada yüklenmeye neden olur. Bu aşırı yüklenmeler ayaklarda ağrıya, uzun vadede şekil bozuklukları ve kireçlenmelere, tendon adı verilen kas kirişlerinde bozukluklara neden olur.

 

Yüksek topuklu ayakkabıların ayak sağlığına zararları nelerdir?

Yüksek topuklu ayakkabıların ayağa binen yükü ayak topuğundan öne doğru kaydırması nedeniyle ayağın ön bölümünün aşırı stres altında kalmasına neden olur. Yapılan çalışmalara göre 9 cm topuklu ayakkabı, 3 cm topuklu ayakkabılara göre ayak eklemlerine 7 kez daha fazla stres yükler. Bunun yanında diz kalça ve bel bölgesinde vücut ağırlık merkezinin değişimine neden olarak bu bölgelerdeki bağlarda aşırı gerilmeye, eklemlerde aşırı yüklenmeye ve kaslarda aşırı çalışmaya neden olarak diz kalça ve özellikle bel ağrılarına neden olurlar. Ayrıca yüksek topuklu ayakkabı kullanımı düşme riskini artırıp özellikle ayak bileği çevresinde kırıklara ve bağ yaralanmalarına neden olabilir.

Macintosh HD:Users:mehmeteminerdil:Desktop:WS:personal WS:topuklu.jpg

Babet tarzı ayakkabıların ayak sağlığına zararları nelerdir?

Babet tarzı ayakkabılar ayağı yanlardan çok iyi kavrayamadığı için ayak ön yüzünde yer alan bağlarda aşırı yüklenmeye neden olarak ayak ağrıları yaparlar. Bu tip ayakkabıların kullanımından kaçınılması, illa kullanılacaksa içine koruyucu tabanlık konulması önerilir.

Ayakkabı seçiminde topuk dışında nelere dikkat edilmelidir?

Ayakkabı seçiminde topuk kadar orta ve ön bölümlerde ayak sağlığı açısından önemlidir. Ayakkabı ön ve arka bölümlerinde her iki el arasında çamaşır büker gibi bükülmeye çalışıldığında kolayca deforme olmamalı, ayak-ayak bileğini iyi kavrayan hava sirkülasyonuna da izin verecek doğal deriden yapılmış olması önemlidir. Ayakkabı giyildiğinde ayak rahat hissetmeli, ayağınızın üst kısmı, tabanı, parmaklarınızın hiçbir şekilde baskı görmemesi gerekir. Bu, büyük ayakkabı tercih etmeniz anlamına gelmez Ayakkabının ön kısmının dar olması taban ağrılarına neden olabileceği gibi birinci ve beşinci parmaklarda şekil bozuklukları ve kireçlenmelere neden olabilir.

Uygun ayakkabı numarası nasıl belirlenir ve ayakkabı satın alırken nelere dikkat edilmelidir?

Ayakkabı ölçüsü en uzun parmağınıza göre yapılır (en uzun parmak ayak tipine göre 1 veya 2. parmak olabilir). Uygun ayakkabı numarası, parmakların yeterince rahat sığabildiği genişlikte ayağı sıkıca kavrayan ancak ayağınızı sıkmayan ve basmayan numarayı tarif eder. Normalden küçük ayakkabılar ayağınızı sıkar büyükler ise düşmenize neden olabilir. Ayakkabı alırken eni geniş, dar kalıp ayakkabı ya da yarım numara seçeneklerini sorun. Yeni alınan ayakkabıları ayağınıza uyum göstermesi biraz zaman alabilir, dolayısıyla ayakkabı giyme süresi aşama aşama artırılmalıdır. Ayak ölçüsünün yaşla beraber arttığı ve her iki ayak ölçüsünün birebir aynı olamayabileceği akıldan çıkarılmamalıdır. Ayakkabı satın almak için en uygun zaman ayaklarımızın şişeceği gün sonuna doğru olmalıdır.

Spor ayakkabısı seçimi neden önemlidir? Doğru spor ayakkabısı nasıl olmalıdır?

Sportif aktiviteler, beden ağırlığımızın 3-4 katı fazlasının ayaklarımıza yük olarak binmesine neden olur. Bu nedenle spor ayakkabı seçimi çok önemlidir. Öncelikle ayakta daha önceden mevcut olan bir sorun ya da eski bir yaralanma varsa, hekiminize danışarak tabanlık ya da ortez kullanılarak spora bağlı olası yaralanma riski minimuma indirilmelidir. Seçilecek ayakkabı ayağı iyi kavramalı, ayağın enlemesine kemerini (ark) iyi desteklemelidir. Ayakkabı tabanı spor sırasında, maruz kalınan darbe ve basıncı emebilme özelliğine sahip olmalıdır. Ayakkabının ön ucu esnek ve yumuşak olmalı, ayakkabı ön ucu yaklaşık 1 cm yukarıya bakmalı, koşu sırasında ayak parmaklarının bükülmesine izin vermelidir. Ayakkabının ucu en az 45 dereceye kadar bükülebilmelidir. Tabanın orta kısmı ise daha sert olmalı ve daha az bükülebilmelidir. Ayakkabının topuk kısmı ise yumuşak ve kalın olmalı, darbeleri rahatça emebilmelidir. Ayakkabının arka kısmı ayak tabanını iyice sarıp ardayak hareketini kısıtlamalı, topuktan yukarıya doğru aşil kirişini koruyacak sert bir yastıkçık bulundurmalıdır. Böylece ayak bileği burkulmaları en aza indirilebilir. Ayakkabı iç tabanı ayak kemerini desteklemeli ve ayakkabı tabanı özellikle parmakların bulunduğu uç kısmında yukarıya doğru kalkıp, ayak parmaklarını yandan sarmalıdır. Böylece nasır oluşumu ve parmak yaralanmaları önlenmiş olur. Ayakkabının sayası hareketli ve sağlam olmalıdır. Ayağınızın solumasına izin vermelidir. Ayağı iyi sarıp, burkulmasına izin vermemelidir. Bazı spor türlerinde (örn. Basketbolda) ayak bileğini de kapsaması arzu edilir. Ayakkabının ön dili ve kenarları yumuşak kauçuk yapıda olmalı, bağcıkların ayak bileği hareketini fazla engellemeden, mümkün olduğunca yukarıda bağlanmalıdır. Ayakkabı ayak parmaklarınıza da yeterince hareket olanağı sağlamalı, birinci ayak parmağı ile ayakkabı ucu arasında 1 cm’lik boşluk olmalıdır.
Macintosh HD:Users:mehmeteminerdil:Desktop:5.jpg

Spor türüne göre farklı spor ayakkabısı mı kullanılmalıdır?

Bir diğer önemli konuda yapılacak spor türüne uygun ayakkabı kullanılmasıdır. Ayakkabı alınırken mağaza yetkilisinden bilgi alınmalıdır. Pratik olarak, koşu için topuk tabanı kuvvetli ve ayak arkası destekli, tenis için yanlardan destekli, yürüyüş için tabanı sert, iç tabanı yumuşak ve katı topuk desteği olan bir ayakkabı uygundur.

Spor ayakkabısı satın alırken nelere dikkat edilmelidir?

Ayakkabı satın alınırken, sporda giyeceğiniz çoraplarla ve tercihen öğleden sonra deneme yapılmalı, mümkünse mağazanın içinde yürüyerek ya da koşarak ayakkabının uygunluğu kontrol edilmelidir.

Spor ayakkabısı ne zaman değiştirilmelidir?

Düzenli spor, haftada 3 günden ve günde 30 dakikadan fazla spor yapılmasıdır ve bu durumda ayakkabınız 6-9 ayda aşınacaktır. Bir başka deyişle ortalama 750-800 km’lik bir koşu mesafesinden sonra ayakkabınızda ileri derecede aşınmalar oluşur. Bu aşınmalara dikkat edilmeli, (düzenli spor yapılması durumunda) 6-9 ayda ve aşınmaların gözlendiği durumlarda ayakkabılar yenilenmelidir. Aksi takdirde spor yaralanmaları ve ayak ayak bileği rahatsızlıkları görülme olasılığı artar.